ДОНИШКАДАИ ИСЛОМИИ ТОҶИКИСТОН
ба номи Имоми Аъзам-Абуҳанифа
Нуъмон ибни Собит

Муассисаи давлатии таълимӣ

February 2026
M T W T F S S
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
232425262728  

Фасод (коррупсия) яке аз мушкилоти ҷаҳонии имрӯз

     Фасод (коррупсия) яке аз мушкилоти ҷаҳонии имрӯз аст, ки на танҳо ба иқтисод, балки ба соҳаҳои мухталифи ҷомеа, аз ҷумла ба манбаҳои иттилоотӣ ва расонаҳо таъсири манфӣ мерасонад. Ин зуҳурот дар шароити кунунӣ, ки таҳаввулоти технологӣ ва маълумот ба суръат тараққӣ мекунанд, ба «таҳрир кардан» ё «ноком кардан»-и ҷустуҷӯҳои оммавӣ таъсири зиёде мерасонад.

       Фасод дар системаи расонаӣ ва манбаҳои иттилоотӣ метавонад боиси таҳрир ва тағйир ёфтани воқеият шавад. Масалан, кормандони расонаҳо ё манбаъҳои иттилоотӣ, ки дар таъсиси муҳтавои ахбори дуруст ва аниқ масъул мебошанд, метавонанд барои манфиати шахсӣ ё гурӯҳӣ маълумотро «таҳрир кардан» ё ноком кардан маблағ ба даст оранд. Дар натиҷа, расонаҳо метавонад иттилооти ғайриҳақиқӣ ё таҳрифшуда пешкаш кунанд, ки ба илова кардани хатарҳо барои ҷомеа ва раванди демократӣ оварда мерасонад.

         Коррупсия метавонад озодии матбуотро дар кишварҳо таҳдид кунад. Расонаҳо, ки бояд мақсади дастрасӣ ба иттилооти дуруст ва мутмаин дошта бошанд, дар чунин шароити фасод ба василаи манфиатҳои иқтисодӣ ё сиёсии гурӯҳҳо ва ё шахсони муассир “харида” шаванд. Вақте ки манбаҳои иттилоотӣ дар муҳити фасодӣ қарор мегиранд, онҳо дар интиқоли ахбор ва маводи мустақил нақши муҳими худро гум мекунанд. Ин масъалаҳо ба мардум шубҳа ва ғайриқобили эътимод шудани расонаҳо мегардад.

     Дар замони технологӣ ва интернет, харидорони мақсаднок метавонанд барои пешбурди иттилоот ё ақидаҳои худ, яъне бо ёрии манбаҳои иттилоотӣ ва интернетӣ, касеро ва ё чизеро таҳрир карда ноком кунанд. Сомонаҳои хабарӣ ва иҷтимоии онлайнӣ бо истифода аз олуда ба фасод мумкин аст ба нашри ахбори дуруст, ки дар асоси манфиатҳои шахсӣ ё сиёсӣ таҳрир ё таҳвил шудааст, шомил шаванд. Ин иқдомот метавонад ба вуҷуд овардани боварии ҷомеа ба ахбори дуруғ ва низоъҳои сиёсӣ дар кишвари муайян оварда расонад.

      Вазъияти коррупсионӣ метавонад ба нарасидани ахбори аниқ ва дуруст дар расонаҳо таъсири манфӣ расонад. Масалан, одамони манфиатдор метавонанд сӯзишворӣ, шартномаҳо ё қарорҳои муайяни давлатиро бар асоси нафъи худ тағйир диҳанд ва дар расонаҳо нишон надиҳанд. Ин кор метавонад ба таҳаввулоти иқтисодиву иҷтимоии ҷомеа таъсир расонад. Дар натиҷа, ҷомеа ва мардум метавонанд иттилооти муҳими сиёсӣ ва иҷтимоиро аз даст диҳанд, ки ба ояндаи онҳо таъсир мекунад.

       Фасод (коррупсия) дар манбаҳои иттилоотӣ метавонад асароти манфии ҷиддӣ ба вуҷуд орад. Ба онҳо шомил мешаванд: паҳн шудани ахбори номӯътамад ва тағийрдодашуда, кам шудани эътимод ба расонаҳо, кам шудани истифодабарии манбаҳои иттилоотии мустақил, ва дар натиҷа, коҳиш ёфтани огоҳии шаҳрвандон дар бораи масъалаҳои муҳими сиёсӣ ва иҷтимоӣ.

       Фасод дар манбаҳои иттилоотӣ на танҳо боиси таҳриф ё таҳрир кардан ё ноком кардани иттилоот мегардад, балки инчунин эътимод ва шаффофият дар расонаҳои оммавӣ ва интернетиро кам мекунад. Бо роҳи пешгирӣ ва мубориза бо фасод метавон эътимод ва сифати ахбори расонаҳоро беҳтар намуда, ҷомеаро дар дохили раванди демократӣ ва ҳуқуқи асосии инсон муҳофизат кард.